"საპარლამენტო კონტროლის გაძლიერება საქართველოში" ანგარიშს აქვეყნებს

“საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს” ანგარიში "საპარლამენტო კონტროლის გაძლიერება საქართველოში" შეისწავლის 2012 წლიდან დღემდე საქართველოში პარლამენტის მიერ აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე განხორციელებულ კონტროლსა და ამ მიმართულებით არსებული პრობლემებს.

 

საქართველოს პარლამენტის მიერ საზედამხედველო ფუნქციის შესრულების ანალიზი აჩვენებს, რომ საკანონმდებლო ორგანო კონტროლის არსებულ მექანიზმებს სრულფასოვნად ვერ იყენებს. ამის მიზეზი კი მწირი პოლიტიკური ტრადიცია, კანონმდებლობაში არსებული ხარვეზები და საპარლამენტო კონტროლის მიმართულებით, მათ შორის ოპოზიციის ჩართულობის სუსტი მექანიზმებია.

 

კვლევამ, რომელიც მერვე მოწვევის და ამჟამინდელი პარლამენტების საზედამხედველო საქმიანობას აფასებს, შემდეგი ტენდენციები გამოკვეთა:

 

მიღწევები

 

უკანასკნელი საკონსტიტუციო ცვლილებებით:

  • გამარტივდა მთავრობისათვის უნდობლობის გამოცხადების პროცედურა;

  • დაწესდა დაბალი კვორუმი საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიების შექმნისთვის, რაც გააძლიერებს ოპოზიციის როლს;  

  • დაწესდა პრემიერ-მინისტრის ვალდებულება ყოველწლიური მოხსენებით წარსდგეს პარლამენტის წინაშე;

  • დამკვიდრდა ინტერპელაციის ინსტიტუტი.

 

გამოწვევები


  • ოპოზიციის მიერ საზედამხედველო ფუნქციის განხორციელების მექანიზმები სუსტია, მათ შორის იმის გამოც, რომ ოპოზიცია არ ხელმძღვანელობს არც ერთ კომიტეტს პარლამენტში;

  • კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს  პოლიტიკური დებატების ჩატარებას ინტერპელაციის და მთავრობის ყოველწლიური  ანგარიშის წარდგენის დროს;

  • კონსტიტუციაში აღარ არის გათვალისწინებული მთავრობის წევრის ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის საკითხი და  მთავრობის ერთი მესამედით განახლების შემთხვევაში, მთავრობისათვის ნდობის გამოცხადების პროცედურა, რაცსაპარლამენტო ზედამხედველობის თვალსაზრისით უკან გადადგმული ნაბიჯია;

  • მე-8 და მე-9 მოწვევის პარლამენტებში არცერთხელ  არ ჩატარებულა სამთავრობო საათი -  პარლამენტს პლენარულ სხდომაზე არ მოუწვევია მთავრობის წევრი;

  • აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლები არღვევენ კანონდებლობას და ოპოზიციის მოწვევით, როგორც წესი, არ ცხადდებიან ფრაქციის სხდომებზე: 46 დაბარების შემთხვევიდან, ფრაქციის სხდომაზე სულ 5-ჯერ დაფიქსირდა გამოცხადების შემთხვევა;

  • აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლები დადგენილ ვადაში სრულად  არ პასუხობენ დეპუტატების მიერ დასმულ კითხვებს. დეპუტატები კი იშვიათად სარგებლობენ ამ უფლებით;

  • პარლამენტში საგამოძიებო კომისიის შექმნის ინიციატორები უმეტეს შემთხვევებში ოპოზიციონერი დეპუტატები არიან, თუმცა, როგორც წესი, მათ ამ მოთხოვნას უმრავლესობა არ ეთანხმება - მე-8 და მე-9 მოწვევის პარლამენტებში, საანგარიშო პერიოდში, 19-ჯერ დარეგისტრირდა საგამოძიებო კომისიის შექმნის მოთხოვნა, თუმცა მმართველმა უმრავლესობამ მხოლოდ მისივე ინიცირებულ, ერთადერთი კომისიის შექმნას დაუჭირა მხარი, დარჩენილ 18 შემთხვევაში კი ოპოზიციის ინიციატივა არ გაიზიარა.

  • უმრავლესობა იშვიათად მიმართავს საპარლამენტო კონტროლის პროცედურებს, რის მიზეზადაც აღმასრულებელ ხელისუფლებასთან თანამშრომლობის სხვა (არაფორმალურ)  ფორმებს ასახელებს;

  • ანგარიშვალდებული ორგანოების ანგარიშების განხილვა,ხშირ შემთხვევაში, ფორმალურ ხასიათს ატარებს. ამ მხრივ გამონაკლისია სახალხო დამცველის ანგარიში, რომლის მოსმენის შემდეგ დადგენილების მიღება სავალდებულო გახდა და ასევე, დაინერგა სახალხო დამცველის რეკომენდაციების შესრულების შესახებ მოსმენების პრაქტიკა.

 

რეკომენდაციები:


  • შეიქმნას ეფექტური საკანონმდებლო მექანიზმები საპარლამენტო კონტროლის გასაძლიერებლად, მათ შორის ოპოზიციის აქტიური ჩართულობის კუთხით;  

  • რეგლამენტით განისაზღვროს, რომ სულ მცირე ერთი (საფინანსო-საბიუჯეტო) კომიტეტის თავმჯდომარე იყოს ოპოზიციის წარმომადგენელი;

  • სამთავრობო საათი გახდეს ქმედეთი მექანიზმი, არ შემოიფარგლოს წინასწარ გაწერილ კითხვებზე პასუხებით და დადგეს მინისტრის ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის საკითხი, თუ ის არ დაესწრება სამთავრობო საათს;

  • პრემიერ-მინისტრის ანგარიშის წარდგენის შემდეგ გაიმართოს ფრაქციების თავმჯდომარეთა გამოსვლები, ხოლო, მოთხოვნის შემთხვევაში, დებატები;

  • პარლამენტმა განახორციელოს მონიტორინგი აუდიტის სამსახურის რეკომენდაციების შესრულებაზე;

  • დადგინდეს პარლამენტისათვის წარდგენილი ანგარიშების პლენარულ თუ საკომიტეტო სხდომებზე განხილვის პროცედურები, აგრეთვე, პარლამენტის მიერ რეკომენდაციების გაცემის და მათ შესრულებაზე პერიოდული  კონტროლის მექანიზმები;

  • გაიზარდოს უსაფრთხოების სექტორზე საპარლამენტო ზედამხედველობა.





მსგავსი სიახლეები
ტრამპის მრჩეველი ჯონ ბოლტონი საქართველოს ეწვევა - დეტალები
„გვარამია რომ გამოვიდა და ამცნო საზოგადოებას, ბადრი პატრაკაციშვილის დაცვის წევრი, ალექსანდრე მაისურაძე დავაკავეთ სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობისთვისო, ის საშა მაისურაძე, ბადრის სიკვდილიდან ერთ თვეში რატომ გამოუშვეს გარეთ?“
„განა შეიძლება ადამიანს ბრალი წაუყენო მხოლოდ ფარული ჩანაწერების საფუძველზე? განა არ უნდა მიათრიოთ პროკურატურაში, ან "მოდულში" და ტრა....ში დუბინკა არ უნდა გაუყაროთ, რომ აღიარებითი ჩვენება მიიღოთ?“
„დეტალურად ვიცი ყველა ის გეგმა, რაც იგეგმებოდა დესტაბილიზაციის და პროვოკაციების მოსამზადებლად“
"ის ჭორები, თუ რა დამოკიდებულება შეიძლება მქონოდა ზვიად გამსახურდიასადმი, დიდი ტყუილია... არც ერთ ქვეყანაში არ ვყოფილვარ გადატრიალების მომხრე"
„ჩვენ ვადასტურებთ მზაობას, რათა საერთაშორისო მექანიზმების გამოყენებით და მაღალი დონის ექსპერტთა ჩართულობით, განხორციელდეს ლუგარის ლაბორატორიის მონიტორინგი“
„არასოდეს დათა ახალაია არ მოგვიხსენებია ,,დათად” - ყველა თანამშრომელი მოიხსენიებდა როგორც შეფს! მიშა არასოდეს არავის მოუხსენიებია სააკაშვილად - მას მოვიხსენიებდით, როგორც ,,პირველს”!
ზაალ უდუმაშვილი განმარტავს, რატომ გადაიდო თბილისში დაგეგმილი ხალხმრავალი აქცია
„ნაცებმა ისეთი შოკი მიიღეს დღეს, მერიაში შეტანილი განცხადება აქციაზე გააუქმეს“
„ოქუაშვილმა საკუთარ მამას წაართვა საკუთრება და რატომ არ უნდა ვიფიქროთ, რომ ყიფიანსაც პარტნიორების "გადასაგდებად" იყენებდა?“
"არავის მიეცემა შესაძლებლობა, ქვეყანაში დესტაბილიზაცია მოაწყოს"- კახა კალაძე
„ხელისუფლებაში ნიკა გვარამიას დაკავების და მისთვის ბრალის წაყენების ვერსიას განიხილავენ!“
„ჩემი და მირზა სუბელიანის საუბრის შინაარსი ბატონ გიორგი გახარიას გადავეცი“
„მიშას და ბიძინას თოჯინები“ - ეკა ბესელია და სალომე სამადაშვილი ეთმანეთს სიტყვიერად დაუპირისპირდნენ
პრეზიდენტი ქვეყანაში განვითრებულ მოვლენებთან დაკავშირებით განცხადებას ავრცელებს
„გენაცვალე, მიხოო, ქლორით უნდა ჩაგერეცხა ეს ბნელები, ნაღდი იყავი, ამათ თავს რომ ზემოთ არ აყოფინებდი“
ვინ არის მირზა სუბელიანი და რატომ გააპროტესტა კახა კახიშვილმა 2013 წელს მისი დანიშვნა სასჯელაღსრულების სამინისტროს გენინსპექციის ხემძღვანელად
„გახარიამ პრივილეგიები ჩაუხსნა გაბლატავებულ ტიპებს და ამას ვერ პატიობენ - საინტერესო ხანა იწყება სისტემაში“
„არც ერთ საკვანძო თანამდებობაზე არ უნდა დარჩენილიყო ხალხი, ვინც ხელს შეუშლიდა ქვეყნის მართვაში „ქართულ ოცნებას“ - სამწუხაროა, მაგრამ ეს ვერ გააკეთა „ქართულმა ოცნებამ“
დეპუტატმა ვიქტორ ჯაფარიძემ მთავარი პროკურატურის შენობა ისე დატოვა, რომ ჟურნალისტებთან საუბარი არ ისურვა